 |
LENFOPROLİFERATİF BOZUKLUKLAR
Lenfomalar lenf sisteminde
oluşan kanserlerdir. Lenf sistemi ise
birbirine ince
lenf damarlarla bağlanmış lenf nodüllerinden
oluşmaktadır. Lenf sisteminin görevi
enfeksiyonlarla savaşmaktır ve bu görevi
üç tip kan hücresi kullanarak yapar:
T-lenfositleri, B-lenfositleri ve Natural
Killer hücreler (NK).
NON HODGKİN LENFOMASI
ve HODGKİN HASTALIĞI
Lenfositler genelde lenf nodlarında yer
almakla birlikte kemik iliği, dalak
ve
kanda da bulunabilirler. Non Hodgkin Lenfoması'
nda(NHL) lenfositler kanser hücrelerine
dönüşürler ve bu hücreler çoğalarak çok
sayıda kanser
hücresi meydana getirir. Bu kanser hücreleri
bir araya gelerek, lenf nodülleri ve vücudun
diğer bölgelerinde tümörler (lenfomalar)
oluştururlar. Lenfositlerdeki bu değişimin
nedeni tam olarak bilinmemektedir. Çeşitli
kimyasallar, özellikle pestisit ve herbisitlere
maruz kalma gibi durumların NHL oluşumunda
etkili olabileceği düşünülmektedir.
NHL çocuklarda pek görülmez. NHL' nin görüldüğü
yaş ortalaması 50-60' tır.
- Semptomlar:
NHL'
nin en genel semptomu kol altında, kasıkta,
boyunda, göğüste ve karındaki lenf nodüllerinde
oluşan şişliklerdir. NHL hastası kendini
halsiz hissedebilir; sık sık ateşi çıkar,
gece terlemeleri olur, iştahını kaybeder
ve hastanın dalağı büyür. NHL vakalarının
%40' ında tümörler lenf nodları dışında
kemiklerde, akciğerlerde, karaciğerde ve
derinin hemen altında kitleler halinde
oluşabilir. Her lenf nodu şişmesi NHL semptomu
olarak düşünülmemelidir, çünkü vücut enfeksionlarla
savaşırken de lenf nodları şişer.
- Tanı:
Lenfomalara ancak bir biyopsi sonrasında,
yani hastadan alınan lenfosit örneğinin
mikroskop altında incelenmesi sonucunda
pek çok kanserli hücre ile karşılaşılması
durumunda teşhis konabilir. Biyopsi için
örnekler lenf nodlarından ya da lenfoma
şüphesi taşıyan vücudun herhangi bir bölgesinden
alınabilir. Eğer bir biyopsi sonucu hastaya
lenfoma tanısı konmuş ise doktoru anormal
hücre ya da dokuların tiplerine bakarak,
onların büyüme ve yayılma hızlarını inceleyerek
NHL alt tiplerini belirler.
- NHL Tedavisi:
NHL tedavisinde amaç hastanın
remisyona girmesini sağlamaktır.
Remisyon olabildiğince çok
sayıda kanser hücresinin
öldürülmesi ile sağlanır.
Kullanılan tedavi yöntemleri
kemoterapi, radyoterapi ve
kök hücre naklidir. Hasta
için en uygun tedavi şekli,
hastanın kesin tanısına,
hastalığın geldiği aşamaya,
lenfomasının ilerleme hızına,
tümörlerin sayısı ve lokasyonlarına,
son olarak da hastanın genel
sağlık durumu ve yaşına bağlı
olarak belirlenir.
-Kemoterapi ve Radayson Terapisi:
Kemoterapide kanser hücrelerini
öldürmek için çok güçlü
ilaçlar kullanılır. Genellikle hastalar
döngüsel olarak 3-4 hafta
süren ilaç kombinasyonlarına
tabi tutulur. Kemoterapinin
tamamlanması 12 ay kadar
sürebilir. Kemoterapi sağlıklı
hücrelerin de ölümüne yol
açar, bu nedenle NHL hastalarında
bulantı, halsizlik, yüksek
enfeksiyon riski gibi yan
etkiler görülür.
NHL tedavisinde radyoterapi
bazen kemoterapi ile birlikte
kullanılır. Radyoterapinin
amacı vücudun belli bölgelerinde
bulunan kanser hücrelerini
öldürmektir. Her ne kadar
radyoterapi Hodgkin hastalığında
çok sık uyulanan bir tedavi
şekli olsa da, NHL hastalarında
nadiren kullanılır.
-Hematopoietik Kök Hücre
Transplantasyonu:
Kök hücre nakilleri Hodgkin
hastalarına nadiren uygulanır
çünkü bu hastalık kemoterapi
ve/veya radyoterapi ile
tedavi edilebilmektedir.
NHL hastalarında
ise kök hücre nakli hastaya
kemoterapi ile daha ileri
tedavi sağlanamıyorsa
uygulanır.
Kök hücreler üç tip kan
hücresine-eritrosit(kırmızı
kan hücresi), lökosit(beyaz
kan hücresi) ve trombosit(kan
pulcuğu)- dönüşecek
olan olgunlaşmamış hücrelerdir.
Kök hücre nakillerinde
kaynak olarak periferik
kan, kemik
iliği ve kordon kanı
kullanılmaktadır.
İki tip Kök hücre transplantasyonu
söz konusudur ve
ikisi de NHL tedavisinde
kullanılmaktadır:
- Otolog kök hücre
transplantasyonunda
hastanın
kendi kök hücreleri kullanılmaktadır.
- Allojeneik
kök hücre nakillerinde
ise bir
vericiden
alınan kök hücreleri
kullanılmaktadır.
Genellikle NHL
tedavisinde otolog
kök hücre
nakilleri yapılır.
Otolog kök
hücre nakline hazırlık aşamasında hastadan kök hücreleri kanından
ya da kemik iliğinden
toplanır. Daha sonra kök hücreleri içerebileceği kanser hücrelerini
uzaklaştımak
üzere işleme tabi tutulur
ve dondurulup
saklanır. Bu arada hastaya
kemik
iliğini tahip etmek üzere yüksek doz kemoterapi uygulanır. Son olarak
da
hastadan toplanıp
saklanan sağlıklı kök hücreler hastanın kan dolaşımına geri aktarılır.
Allojeneik kök hücre nakilleri, kanser hücreleri lenf
nodlarından akciğer, karaciğer ya da kemikler gibi
diğer organlara atlamış olan
NHL hastalarına
uygulanır. Bu
nakil tipi ayrıca kemoterapi sonrası tekrar yavaş da olsa büyüyen
lenfoma hücrelerinin oluştuğu NHL hastarları için de uygulanır.
Allojeneik kök hücre nakilleri için
hastanın doktoru hastayla uyulmlu doku tipine sahip bir verici
bulmalıdır. NHL hastalarının 1/4' ü için akrabalarından
uygun bir verici bulunabilmektedir.
Eğer
akrabalardan herhangi birinde hasta ile uyum görülmez ise hastanın
doktoru Kemik İliği Bankamıza ve bankamız aracılığı ile Dünya Kemik
İliği Bankasına
uygun verici
için başvuruda bulunur.
(Kaynak: kemik-iligi.org)
|